Có những con người trong lịch sử được nhớ đến vì quyền lực.
Có những người được nhớ đến vì trí tuệ.
Nhưng cũng có những người được nhớ đến vì một điều rất đặc biệt.
Họ được nhớ đến vì trái tim của họ lớn hơn cả tài sản họ sở hữu.
Trong lịch sử Phật giáo, một trong những con người như vậy chính là vị trưởng giả nổi tiếng ở thành Xá Vệ của vương quốc Kosala cổ đại – người mà hậu thế gọi bằng một cái tên rất đẹp: Cấp Cô Độc.
1. Một người giàu có… nhưng không giống những người giàu khác
Tên thật của ông là Tu-đạt-đa. Ông là một thương nhân lớn, có mạng lưới buôn bán rộng khắp vùng Bắc Ấn Độ cổ đại.
Thời đó, những thương nhân lớn thường buôn bán:
- Vải vóc quý
- Hương liệu phương Đông
- Kim loại
- Ngọc quý
- Hàng hóa đi theo các tuyến thương mại đường dài
Những chuyến hàng của họ đi qua:
- Các thành thị lớn
- Các chợ buôn đông đúc
- Các tuyến thương mại nối liền nhiều vương quốc.
Nhờ sự khéo léo và uy tín trong kinh doanh, Tu-đạt-đa dần trở thành một trong những người giàu nhất vùng Kosala.
Nhà ông có:
- Kho vàng
- Kho bạc
- Kho ngọc
- Kho hàng hóa.
Những người quản lý kho thường phải kiểm kê tài sản định kỳ. Và gần như lần nào cũng vậy, họ đều báo cáo một điều giống nhau:
“Thưa trưởng giả… số vàng lại tăng thêm.”
Nghe vậy, nhiều người nghĩ rằng ông sẽ rất vui. Nhưng Tu-đạt-đa thường chỉ mỉm cười, thậm chí có lúc còn thở dài.
Một lần ông nói với bạn bè:
“Ta có cảm giác tiền của ta sinh sôi nhanh hơn cả lúa ngoài ruộng.”
Bạn ông cười: “Thế chẳng phải là điều tốt sao?”
Ông gật đầu, rồi nói một câu rất lạ:
“Tốt thì tốt…
nhưng ta vẫn chưa biết tiêu vào đâu cho thật đáng.”
2. Một nỗi lo rất khác với người đời
Người đời thường có một nỗi lo chung: Làm sao kiếm được tiền hoặc kiếm được thật nhiều tiền
Nhưng Tu-đạt-đa lại có một nỗi lo hoàn toàn khác:
Tiền nhiều đi đôi với TRÁCH NHIỆM, làm sao để tiêu được số tiền này có Ý NGHĨA CAO NHẤT.
Ông giàu có không phải là người keo kiệt. Trái lại. Ông là người nổi tiếng vì lòng hào phóng.
Ông thường:
- Giúp người nghèo
- Chu cấp cho người không nơi nương tựa
- Phát gạo, phát áo cho người khốn khó
- Nuôi dưỡng trẻ mồ côi.
Trong toàn thành Xá Vệ, bất cứ ai:
- Nghèo khó
- Cô độc
- Không nơi nương tựa
khi tìm đến nhà ông đều được giúp đỡ. Chính vì vậy mà người dân trong vùng đã gọi ông bằng một cái tên đầy kính trọng: Cấp Cô Độc.
Nghĩa là: “Người chu cấp cho những kẻ cô độc.”
3. Một cuộc trò chuyện khiến người quản lý kho kinh ngạc
Có lần, Tu-đạt-đa ngồi nói chuyện với người quản lý kho. Người quản lý báo cáo: “Thưa trưởng giả, kho vàng đã đầy.”
Ông hỏi: “Kho thứ hai thì sao?”
“Cũng đầy.”
“Kho thứ ba?”
“Cũng đầy.”
Tu-đạt-đa ngẫm nghĩ một lúc rồi nói:
“Vậy có lẽ ta phải tìm cách tiêu nhiều hơn nữa.”
Người quản lý kho nhìn ông với ánh mắt ngạc nhiên.
Cuối cùng ông ta bật cười: “Ngài là người đầu tiên tôi thấy muốn phá sản… bằng cách làm điều tốt.”
4. Cuộc gặp gỡ làm thay đổi cả cuộc đời
Một hôm, trưởng giả Tu-đạt-đa đến thành Vương Xá để bàn chuyện hôn nhân cho người con trai út.
Trong chuyến đi ấy, ông ghé nhà trưởng giả Thủ-la.
Tại đây, bằng một cơ duyên lớn, ông được diện kiến Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và được nghe pháp âm của Ngài.
Có những cuộc gặp trong đời không kéo dài lâu. Nhưng sức ảnh hưởng của nó lại lan ra cả một kiếp người. Cuộc gặp ấy đối với Tu-đạt-đa chính là như vậy.
Nghe pháp xong, ông vui mừng khôn xiết. Không phải niềm vui nông nổi của một người vừa gặp điều mới lạ.
Mà là niềm vui rất sâu của một người đang đi tìm ý nghĩa, bỗng chạm vào một nguồn sáng mà trước đó cả đời mình chưa từng chạm đến.
Ông gần như không ngủ được. Những lời dạy của Đức Phật cứ vang trong tâm.
Từng ý, từng câu, từng tinh thần giải thoát khiến lòng ông bừng lên một nhận thức lớn:
“Ta đã tìm cách tiêu tiền cả đời…
nhưng có lẽ hôm nay ta mới thấy nơi đáng để tiêu nhất.”
Ở đây, cái hay của câu chuyện không nằm ở tiền. Nó nằm ở sự gặp gỡ giữa của cải và trí tuệ.
Tu-đạt-đa không phải người đầu tiên giàu có. Cũng không phải người cuối cùng có lòng tốt.
Nhưng ông là một trong những người hiếm hoi nhận ra rằng: Của cải chỉ thật sự trở nên vĩ đại khi nó được đặt dưới ánh sáng của điều thiện và trí tuệ.
Ông liền phát tâm xây tinh xá, thỉnh Đức Phật và chư Tỳ-kheo về thành Xá Vệ giáo hóa chúng sinh.
Đức Phật hoan hỷ nhận lời: Khi nào tinh xá xây xong, Ngài sẽ đến.
Chỉ một lời hứa ấy thôi, đối với Tu-đạt-đa đã đủ để ông dốc cả tâm lực vào một việc lớn.
5.Khu vườn đẹp nhất – và thương vụ kỳ lạ nhất
Trở về Xá Vệ, trưởng giả Tu-đạt-đa đi khắp nơi để tìm một địa điểm thích hợp.
Ông xem nhiều nơi. Nhưng rồi chỉ có một chỗ khiến ông dừng lại thật lâu.
Đó là khu vườn của Thái tử Kỳ-đà. Khu vườn ấy rộng rãi, thanh tịnh, cây cối xanh tốt, có sông có nước, có hoa thơm cỏ lạ, phong cảnh u nhã, đẹp như tranh.
Nhìn vào, Tu-đạt-đa biết ngay: Nếu xây tinh xá ở đây, sẽ không nơi nào tốt hơn.
Nhưng cũng chính vì quá đẹp, khu vườn ấy là nơi Thái tử Kỳ-đà yêu quý nhất. Muốn mua được, gần như là điều không thể.
Dẫu vậy, Tu-đạt-đa vẫn đến gặp thái tử và khẩn khoản xin nhượng lại khu vườn.
Thái tử từ chối. Ông nài nỉ thêm. Thái tử vẫn không bằng lòng bởi vì ngài đâu có thiếu tiền mà phải đi bán CƠ CHỨ....
Đến lần thứ ba, có lẽ thái tử nghĩ rằng phải đưa ra một điều kiện không ai có thể đáp ứng, để vị trưởng giả này tự rút lui.
Thái tử bèn nói:
“Nếu ông lấy vàng trải kín khắp mặt đất khu vườn này… ta sẽ bán.”
Đó là một mức giá mà nghe qua đã thấy phi lý.
Không phải đắt bình thường. Mà là đắt đến mức KHÔNG THỂ TƯỞNG TƯỢNG NỔI.
Thế nhưng điều khiến mọi người kinh ngạc là, Tu-đạt-đa không hề nao núng.
Ông không mặc cả.Không đổi ý.Không tỏ vẻ tiếc của.
Ông lập tức trở về huy động người nhà, dùng xe chở vàng đến trải kín mặt đất khu vườn. Cảnh tượng ấy hẳn phải vô cùng chấn động.
Hãy thử hình dung:
Giữa một khu vườn rộng lớn, từng xe vàng nối nhau đi vào.
Gia nhân cúi xuống, lặng lẽ rải vàng phủ kín mặt đất.
Ánh nắng chiều rọi xuống những đồng vàng lấp lánh.
Cây cối trong vườn đứng yên như chứng kiến một thời khắc chưa từng có.
Đến xế chiều, phần lớn khu đất đã phủ kín vàng, chỉ còn thiếu một khoảnh nhỏ.
Thái tử Kỳ-đà thấy Tu-đạt-đa đứng trầm ngâm, bèn nói:
“Bây giờ ông đổi ý vẫn còn kịp.
Đất vẫn là của tôi, ông có thể lấy vàng về.”
Tu-đạt-đa mỉm cười, đáp:
“Ngài lầm rồi.
Tôi không hề tiếc số vàng bỏ ra.
Tôi chỉ đang nghĩ xem nên lấy số vàng còn thiếu này từ kho nào cho thuận tiện mà thôi.”
Câu nói ấy vừa nhẹ, vừa điềm tĩnh, nhưng sức nặng của nó thật kinh người.
Bởi vì trong khoảnh khắc đó, thứ hiện lên không chỉ là sự giàu có.
Mà là sự quyết liệt của lòng tin.
Thái tử Kỳ-đà bắt đầu hiểu rằng người đàn ông trước mặt mình không làm chuyện này vì phô trương, cũng không phải vì tranh hơn thua.
Ông đang làm một điều mà đối với ông là thiêng liêng.
Khi nghe Tu-đạt-đa kể về Đức Phật, về giáo pháp giải thoát, về nguyện tâm xây tinh xá cúng dường để chư Tăng có nơi an trú, để chúng sinh có nơi nghe pháp, thái tử không khỏi xúc động.
Rồi thái tử nói một câu rất đẹp:
“Số vàng còn thiếu, ông không cần chở đến nữa.
Tôi xin cúng dường phần ấy.
Đất xem như của ông.
Còn cây cỏ hoa lá trong vườn, tôi cũng xin cúng dường hết.”
Và từ đó, tinh xá mang tên: Kỳ Thọ Cấp Cô Độc Viên
– đất của ông Cấp Cô Độc, cây của Thái tử Kỳ-đà.
Sau này nơi đó trở thành một trong những trung tâm Phật giáo lớn nhất thời Đức Phật.
Rất nhiều bài kinh nổi tiếng đã được giảng tại đây.
6. Một nghịch lý rất đẹp
Sau này người ta nói: Cấp Cô Độc đã tiêu một lượng vàng khổng lồ để xây tu viện.
Nhưng nghịch lý là: Ông không nghèo đi.
Ngược lại… tên tuổi ông trở thành biểu tượng của lòng hào phóng trong Phật giáo.
Trong nhiều ngôi chùa ở Việt Nam, tượng Đức Ông chính là hình tượng của ông.
8. Cái kết vừa hài hước vừa sâu sắc
Có người từng hỏi: “Ngài đã tiêu hết tiền chưa?”
Nếu Cấp Cô Độc còn sống, có lẽ ông sẽ cười và nói: “Ta vẫn đang tiêu.”
Bởi vì: Tiền dùng cho bản thân thì có thể tan biến mất đi.
Nhưng tiền dùng để gieo phúc cho đời… thì có thể ảnh hưởng hàng nghìn năm.
✨ Và đó chính là nghịch lý đẹp nhất của câu chuyện: Một người đàn ông giàu đến mức muốn tiêu hết tiền.
Và thật may ngài đã gặp được Đức Phật để có cơ hội TIÊU TIỀN MỘT CÁCH CÓ Ý NGHĨA NHẤT.
Khi Hùng tập trung năng lượng để đăng bài viết này gửi tới độc giả của mình
Hùng đã nhận được PHÚC LÀNH GIÀU CÓ từ Ngài.
Và Chúc cho những ai đọc được bài viết này cũng nhận được PHÚC LÀNH GIÀU CÓ từ Ngài "Cấp Cô Độc"
mà Việt Nam Ta Thường Gọi Là "Đức Chúa Ông".
Master Xuân Hùng
Người Đồng Hành Và Đưa Bạn Lên Tầm Cao Mới
